28 04-2022

Dawna plebania greckokatolicka w Trepczy

Ze względu na brak zachowanych lub przebadanych dokumentacji archiwalnych ciężko dzisiaj dokładnie ustalić czas powstania omawianego budynku. Austriackie mapy wojskowe pochodzące z końca XVIII w. oraz XIX w, potwierdzają lokalizację w miejscu obecnego budynku zabudowań wcześniejszych, jednak oznaczono je na tyle schematycznie, że nie ma możliwości określenia ich funkcji. Mapa katastralna Trepczy z 1852 r. informuje nas, że w miejscu obecnego budynku stał w owym czasie budynek drewniany, a murowany mógł powstać dopiero po 1852 r. na co wskazują zmiany nanoszone na ww. mapie na bieżąco gdyż zaznaczony budynek drewniany został po 1852 r. odręcznie zaszrafowany czerwonym kolorem, co oznacza zapewne budowę w tym miejscu nowego obiektu murowanego.

Wzniesiona po 1852 r. plebania, to niewielki prostokątny obiekt wybudowany z kamienia łamanego, z masywnymi przyporami w narożnikach elewacji zachodniej oraz tradycyjnym, trójdzielnym układem wnętrza, a także kamienną, sklepioną kolebkowo piwnicą usytuowaną pod częścią obiektu. Zapewne na początku XX w. lub w okresie międzywojennym plebania została rozbudowana od północy o dużą prostokątną część, której ściana w elewacji frontowej została zlicowana ze starym budynkiem, a w elewacji tylnej jest cofnięta. W czasie tym wykonano nad całym budynkiem nowy, dwuspadowy dach z naczółkami w szczytach, oraz widocznymi pod okapami ozdobnymi zakończeniami krokwi i płatwi. Najpewniej wtedy też dostawiono drewniany ganek wejściowy w elewacji wschodniej (frontowej), z podobnym jak w dachu głównym, ozdobnym opracowaniem ostatków krokwi. W okresie powojennym budynek był użytkowany przez Gminę jako sklep GS oraz jako mieszkania. Dokonane po wojnie zmiany dotyczyły przeważnie przekształceń otworów drzwiowych i okiennych, przebudowy istniejącego ganku oraz dostawienia niewielkiej, skrajnej przybudówki w północnej części elewacji wschodniej, kryjącej drugie wejście do budynku oraz niewielkiej przybudówki, w partii przyziemia wypełniającej narożnik pomiędzy północną przyporą elewacji zachodniej, a elewacja północną. W czasie tym prowadzono również szereg drobnych remontów noszących piętno działań doraźnych i prowizorycznych. Obecnie budynek jest nieużytkowany i wymaga podjęcia generalnego remontu.