16 05-2022

Wyniki badań archeologicznych prowadzonych w Rynku Starego Miasta w Przemyślu

Zgodnie z wcześniejszym zobowiązaniem przedstawiamy Państwu bieżące wyniki badań archeologicznych prowadzonych w Rynku Starego Miasta w Przemyślu, w obszarze reliktów średniowiecznego i renesansowego Ratusza Staromiejskiego. Badania wyprzedzały realizację inwestycji pn.” Przebudowa północno-wschodniej części Rynku Starego Miasta w Przemyślu” w ramach zadania „Podziemna Trasa Turystyczna w Przemyślu”  na działce nr 737 obr. 207 Przemyśl, zgodnie z oznaczeniami, na terenie stanowiska archeologicznego nr 38AZP108-84/104.

Rynek w Przemyślu wraz z placem Dominikańskim i występującymi reliktami dawnej zabudowy został wpisany do rejestru zabytków decyzją z dnia 24.02.2009 r. pod nr rej A-331, ponadto znajduje się w obrębie układu urbanistycznego miasta Przemyśla, wpisanego do rejestru zabytków pod numerem A-1493Zespół staromiejski w Przemyślu rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 grudnia 2018 roku został uznany za Pomnik Historii. W skali Przemyśla, Rynek Starego Miasta stanowi trzecie co do ważności stanowisko archeologiczne, po Wzgórzu Zamkowym i Archikatedrze.

Badania przeprowadzone zostały na podstawie pozwolenia Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 26.10.2021 r., znak AZP.I.5161.96.2021.MP wydanego dla Gminy Miejskiej Przemyśl, Rynek 1, 37-700 Przemyśl - Zarządu Dróg Miejskich w Przemyślu, ul. Wybickiego 1, 37-700 Przemyśl. Zakres prac oraz warunek przeprowadzenia badań archeologicznych został określony w decyzjach Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 21.12.2007 r., znak: UOZ-I-4156/264/07,  z dnia 10.06.2019 r. IRN-I.5142.140.2019.AB oraz w opinii z dnia 06.05.2021 r. znak; AZP-I.5183.1.2021.MP.

 

Dokonaliśmy z urzędu dwóch dużych odbiorów archeologicznych, które poszerzyły naszą wiedzę o historii tego miejsca. Pierwszy odbiór badań weryfikacyjnych został przeprowadzony w dniu 04.04.2022 r.

W ramach badań przedinwestycyjnych wykonano cały zaplanowany zakres weryfikacyjnych badań archeologicznych na powierzchni 9 arów do średniej głębokości ok. 1,5 m. Ze względu na rangę i skalę odkryć zdecydowano o poszerzeniu zakresu badań, ze wskazaniem miejsc i głębokości wykopów. Badania pozainwestycyjne (dodatkowy zakres 1,25 ara oraz pogłębienie wykopów na wybranych odcinkach do głębokości od 2 do 4 m) zostały odebrane odrębnym protokołem z dnia 04.05.2022 r.

W trakcie prowadzonych badań archeologicznych zostały uchwycone korony murów fundamentów ratusza wraz z reliktami piwnic oraz fundamenty odwachu, który w części południowo-wschodniej niszczy częściowo fundamenty ratusza. Wykonano skaning laserowy odkrytych reliktów architektonicznych i ich analizę architektoniczną.

Natrafiono na 4 obiekty archeologiczne z dużą zawartością ceramiki z okresu XVI i XVII w. oraz kości zwierzęcych. W trakcie prowadzonych badań (łącznie) wykonano dokumentację z przebiegu badań weryfikacyjnych i ratowniczych: fotograficzną: 1380 zdjęć i rysunkową: 51 rysunków w skali 1:20 i 1:100.

Pozyskano zabytki archeologiczne:

materiał zabytkowy masowy:

  • 395 fragmentów kafli
  • 1519 fragmentów ceramiki nowożytnej XVII w., XVII/XVIII w.
  • 391 fragmentów ceramiki późnośredniowiecznej
  • 25 fragmentów ceramiki – porcelana
  • 217 fragmentów kości, zębów, rogów zwierzęcych
  • 61 fragmentów szklanych przedmiotów
  • 49 fragmentów przedmiotów metalowych (gwoździe, skoble, nieokreślone)
  • 5 fragmentów dachówek

materiał zabytkowy wydzielony:

  • 96 fragmentów kafli XVI, XVII, p. XVIII w.
  • 55 fragmentów ceramiki nowożytnej
  • 22 fajki ( fragmenty i całe)
  • 17 fragmentów szklanych przedmiotów (kieliszków, butelek itp.)
  • 11 fragmentów przedmiotów metalowych
  • 5 monet (boratynki)
  • 1 fragment kościany (nieokreślony)

Aktualnie prowadzony jest nadzór archeologiczny przy pracach ziemnych związanych z wymianą nawierzchni na płycie Rynku, co stanowi kontynuację badań.

Obecnie trwają także badania architektoniczne i porównawcze oraz konserwacja zabytków odkrytych w trakcie prac archeologicznych, a także co najważniejsze, weryfikacja wyników badań z informacjami archiwalnymi. Prace te dostarczają szeregu nowych odkryć, których nie spodziewaliśmy się wcześniej. Ciekawostką jest to, że najprawdopodobniej wieża w 2 połowie XVII w.,  zmieniła swoje położenie. Przebudowano wówczas ratusz i zmieniono nieco jego bryłę, natomiast wieżę dobudowano w południowo-zachodnim narożniku, zamurowując dwie piwnice, dla większej stabilności nowej wieży. O tym jednak oraz o innych ważnych szczegółach powiadomimy Państwa po całkowitym zakończeniu prac i zebraniu opinii Ekspertów w tym zakresie.